Betalingen rond Hormuz staan centraal in BitBank-sanctie

Het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft via de Office of Foreign Assets Control (OFAC) sancties opgelegd aan de Iraanse cryptobeurs BitBank en aan Pishtaz Simorgh Electronic Trade Company, het bedrijf achter de software van het platform. Volgens OFAC zou BitBank tussen juni en juli honderden miljoenen dollars aan Bitcoin hebben doorgesluisd naar de Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC). Volgens Amerikaanse informatie werd BitBank ook gebruikt om betalingen door te sturen die Iran van schepen in de Straat van Hormuz ontvangt. Het gaat om beschuldigingen van de Amerikaanse autoriteiten; een juridische vaststelling van schuld is dit niet.

Waarom BitBank en de Straat van Hormuz centraal staan

BitBank wordt volgens de Amerikaanse autoriteiten sinds minstens 2024 gepromoot door de Iraanse zakenman Babak Zanjani, die zelf al op de Amerikaanse sanctielijst staat. OFAC stelt dat Zanjani BitBank gebruikte om voor honderden miljoenen dollars aan Bitcoin over te dragen aan de IRGC. Meer achtergrond bij dit type sanctieontwijking via crypto is terug te vinden in het eerdere verslag over Iraanse crypto-sancties en USDT.

De zaak krijgt extra gewicht door de link met de Straat van Hormuz, de smalle vaarroute tussen Iran en Oman die cruciaal is voor de wereldwijde oliehandel. Iran heeft een systeem opgezet waarbij schepen betalen voor diensten als verzekering, verkeersbegeleiding, beveiliging en noodhulp. De organisatie Hormuz Safe Marine Services Authority, die eerder al door OFAC werd gesanctioneerd, accepteert daarbij Bitcoin en andere digitale activa. Sinds juni zou Hormuz Safe die ontvangen betalingen via BitBank hebben doorgestuurd naar Iraanse overheidsinstanties.

Gevolgen voor cryptobedrijven en financiële instellingen

De sanctie heeft directe gevolgen: bezittingen van BitBank die onder Amerikaanse jurisdictie vallen worden geblokkeerd, en Amerikanen mogen geen zaken meer doen met de beurs. Buitenlandse bedrijven kunnen risico lopen wanneer zij transacties verwerken voor BitBank of andere gesanctioneerde Iraanse partijen. De Amerikaanse overheid waarschuwt daarnaast dat buitenlandse financiële instellingen die dergelijke transacties faciliteren, zelf met sancties te maken kunnen krijgen. Dat sluit aan bij eerdere Amerikaanse actie tegen crypto-geldstromen naar Iran, zoals beschreven in het bericht over de bevriezing van 61 miljoen dollar aan crypto verbonden aan Binance en Iran.

Opvallend is dat OFAC bij deze sanctieronde geen specifieke Bitcoin-adressen heeft gepubliceerd, terwijl dat bij eerdere maatregelen tegen cryptobedrijven soms wel gebeurde. Dergelijke adressen stellen beurzen en andere financiële partijen in staat om betrokken wallets direct in hun controlesystemen op te nemen. Zonder die adressen is monitoring voor derde partijen lastiger, wat het toezicht op naleving ingewikkelder maakt.

Wat zegt Washington over de sancties?

Minister van Financiën Scott Bessent stelt dat de maatregel duidelijk maakt dat cryptotransacties geen bescherming bieden tegen Amerikaanse sancties, en dat pogingen om het Iraanse regime met digitale activa te financieren niet buiten het bereik van OFAC vallen. De Amerikaanse overheid beschouwt het Hormuz-systeem als een manier voor Iran om inkomsten te genereren voor de IRGC, en stelt dat schepen onder druk worden gezet om voor doorgang te betalen. Iran presenteert de betalingen zelf als onderdeel van reguliere maritieme diensten en verzekeringen.

Deze sanctieronde volgt op eerdere Amerikaanse stappen tegen Hormuz Safe. Volgens de Amerikaanse waarschuwing kunnen buitenlandse financiële instellingen die transacties faciliteren voor BitBank of andere gesanctioneerde Iraanse partijen, zelf risico lopen op sancties. Voor buitenlandse bedrijven en financiële instellingen ligt het aandachtspunt daarmee vooral bij de controle op transacties en de betrokken tegenpartijen.